Obecnie najpopularniejszymi formami zatrudnienia osoby są umowa o pracę oraz umowa zlecenie. Każda z tych umów ma swoje wady i zalety, dlatego ważne jest, aby znać konsekwencje zawarcia którejś z tych umów.

Umowa o pracę jest uregulowana w przepisach Kodeksu Pracy. Do jej istotnych elementów należy podporządkowanie pracownika pracodawcy, przestrzeganie dyscypliny pracy, obowiązek pracownika osobistego wykonywania pracy, ciągłość wykonywania pracy, staranność działania. Umowa zlecenie natomiast jest uregulowana w przepisach Kodeksu Cywilnego, dlatego nie korzysta ona z tak szerokiej ochrony jak umowa o pracę. Charakteryzuje ją duża swoboda i samodzielność w zakresie organizowania pracy, brak narzuconego kierownictwa ze strony zlecającego pracę, możliwość wykonania pracy zarówno osobiście jak i przez zastępcę oraz możliwość wypowiedzenia umowy w każdym czasie (w przypadku umowy odpłatnej powinny zaistnieć ważne powody po stronie wypowiadającego).

Warto zaznaczyć, że z dniem 1 stycznia 2017 r. została wprowadzona nowelizacja ustawy z dnia 10 października 2017 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, zgodnie z którą ustalono minimalną stawkę godzinową dla osób przyjmujących zlecenie lub świadczących usługi, która wynosi obecnie 13 zł brutto.

Przyjmuje się, że umowa o pracę jest korzystniejszą formą zatrudnienia dla pracownika, natomiast dla osoby zatrudniającej bardziej atrakcyjna jest umowa zlecenie. W przypadku zawarcia umowy zlecenie, osobie takiej nie przysługuje m. in. urlop wypoczynkowy, ochrona przed zwolnieniem z pracy w wieku przedemerytalnym, odprawa emerytalna lub rentowa, ochrona kobiet w ciąży przed wypowiedzeniem, wynagrodzenie za czas choroby, dodatkowe wynagrodzenie za godziny nadliczbowe. Mniej trwała jest również sama umowa niż w przypadku umowy o pracę, której sposób rozwiązania oraz okresy wypowiedzenia szczegółowo reguluje Kodeks Pracy.

Pracodawcy często decydują się na zawarcie umowy zlecenie z kilku względów, a najważniejsze z nich, to względy natury ekonomicznej. Zdarza się też, że zatrudnieni na podstawie umowy zlecenia, często wolą tę formę, która może być bardziej opłacalna w przypadku osiągania wyższych dochodów brutto. Ponadto umowa zlecenie daje większą swobodę w nawiązaniu i rozwiązaniu takiego stosunku oraz elastyczność w godzinach pracy. Brak jest również takiego podporządkowania jak w przypadku umowy o pracę.

Ważnym zagadnieniem dla osób zatrudnionych np. na podstawie umowy zlecenie, jest możliwość wystąpienia do Sądu z powództwem o ustalenie istnienia stosunku pracy, co ma przeciwdziałać niezgodnemu z prawem zastępowaniu umów o pracę umowami cywilnoprawnymi.

Zgodnie z art. 22 § 12 Kodeksu Pracy, zabronione jest zastępowanie umowy o pracę umowami cywilnoprawnymi (np. umowa zlecenie, umowa o dzieło), przy zachowaniu warunków jakie spełniać powinien stosunek pracy (umowa o pracę). Z roszczeniem o ustalenie istnienia stosunku pracy można wystąpić w razie wątpliwości, że określona osoba zatrudniona była nie na podstawie umowy cywilnoprawnej lecz na podstawie umowy o pracę. Z roszczeniem takim można wystąpić również w sytuacji, gdy strony nie zawarły żadnej umowy w formie pisemnej, a mimo to wykonywana była praca mająca cechy stosunku pracy.

Przy ustalaniu istnienia stosunku pracy bardzo istotna jest wola stron co do zawartej umowy oraz cechy wykonywanej pracy, które świadczyłyby o wykonywaniu stosunku pracy. Jednocześnie sama nazwa umowy nie przesądza o rzeczywistym charakterze wykonywanej pracy. Okoliczność, że strony zawarły np. umowę zlecenie, nie przekreśla możliwości dochodzenia uznania takiej umowy za umowę o pracę.

Oprócz samego powództwa o ustalenie istnienia stosunku pracy, poszkodowany pracownik może wystąpić o zapłatę brakującej części wynagrodzenia, np. za nadgodziny, urlopy i wszelkie inne świadczenia.

Łukasz Zabłocki

Łukasz Zabłocki– Absolwent prawa na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego. W okresie nauki odbył półroczne studia na uczelni Universitat de Valencia w Hiszpanii. Obecnie odbywa on aplikację radcowską przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Olsztynie. Od 2015 r. prowadzi rodzinną Kancelarię Prawną w Mławie przy ul. Padlewskiego 1/13 we współpracy z wieloletnim radcą prawnym Waldemarem Zabłockim i adwokatem Sebastianem Zabłockim.

Zobacz także…

Otrzymałeś niezgodne z prawem wypowiedzenie umowy o pracę? Dowiedz się, co zrobić.