Wśród wielkich zbrojnych konfliktów na świecie mamy również mniejsze konflikty wewnętrzne. Toczona od niepamiętnych czasów wojna polsko-polska wciąż ma się dobrze, a obie strony nie ustają w skakaniu sobie do gardeł. Dochodzi nam do tego konflikt na linii rząd – prezydent, który coraz bardziej zaczyna przypominać wojnę pozycyjną. Rząd zarzuca prezydentowi wkładanie kija między szprychy machiny rządowej, prezydent odpłaca się wytykaniem rządowi prowadzenia służalczej polityki wobec Brukseli i Berlina. Przykładem tego jest ostatni spór o SAFE (Security Action for Europe) – czyli unijny program, mający w założeniu podniesienie gotowości obronnej krajów UE. W budżecie programu do dyspozycji państw jest 150 mld euro, z czego najwięcej, ok. 43,7 mld euro ma przypaść Polsce. Rząd początkowo niechętnie w przekazach medialnych o SAFE używał słowa „pożyczka”, skupiając się głównie na podkreśleniu wielkości środków jakie nam przypadną. Pożyczkę natomiast mocno podkreślały partie opozycyjne, zarzucając rządowi zadłużanie państwa na rzecz przypodobania się Zachodowi.

Program SAFE w istocie nie jest grantem. Jest to długoterminowa pożyczka, denominowana i wypłacana w euro. Instrument jest finansowany przez Unię Europejską poprzez emisję unijnych obligacji na rynku kapitałowym. Program nie zawiera z góry zapisanej, stałej stopy procentowej – koszt zależy od warunków rynkowych w momencie emisji długu UE oraz od harmonogramu wypłat transz. Faktyczny koszt obsługi zobowiązania jest więc dla pożyczkobiorcy częściowo nieznany w momencie podpisywania umowy. Państwa spoza strefy euro muszą dodatkowo uwzględnić ryzyko kursowe jakie będzie występowało przez cały okres spłaty. W przypadku Polski zobowiązanie finansowe rozłożone jest na okres 45 lat. Rządowy projekt ustawy wdrażający SAFE został uchwalony przez obie izby parlamentu. Spotkał się on jednak z wetem prezydenta Karola Nawrockiego, który w uzasadnieniu wskazał na ryzyko wieloletniego zadłużenia państwa w obcej walucie, mechanizm warunkowości wypłat uzależniający decyzje obronne od ocen Komisji Europejskiej oraz ograniczenia kwalifikowalności zakupów u dostawców spoza obszaru UE/EEA-EFTA. Przedtem prezydent wraz z prezesem NBP Adamem Glapińskim zaproponował „Polski SAFE 0 %”  – zakładający podnoszenie gotowości obronnej państwa przy wykorzystaniu zysku wypracowanego z rezerw Narodowego Banku Polskiego. Pomysł ten skrytykował nie tylko rząd, przeciwna pomysłowi prezydenta Nawrockiego i prezesa Glapińskiego jest także Konfederacja. Jeden z jej przywódców, Sławomir Mentzen ostro wypunktował założenia projektu, nazywając go niebezpiecznym. O szczegółach nie będę się rozpisywał, zachęcam natomiast Czytelników do zapoznania się z tematem i wysłuchania opinii poszczególnych polityków.

Na weto prezydenta Karola Nawrockiego rząd Donalda Tuska zapowiedział uruchomienie środków SAFE w trybie alternatywnym, opierając się na istniejących mechanizmach prawnych. 13 marca br. Rada Ministrów przyjęła uchwałę w sprawie programu „Polska Zbrojna”, upoważniając ministra obrony narodowej oraz ministra finansów i gospodarki do podpisania umowy dotyczącej programu SAFE mimo prezydenckiego weta. Kancelaria Prezydenta określiła uchwałę Rady Ministrów jako próbę obejścia prawa. Podobnego zdania jest prezes Prawa i Sprawiedliwości Jarosław Kaczyński, który działania rządu ocenił jako sprzeczne z konstytucją dodając, że nie ma żadnych gwarancji aby przyszły rząd respektował zobowiązanie.

– Sądzę, że nie, że nie będzie żadnej gwarancji, że jakiś przyzwoity polski rząd w ogóle będzie to uznawał i będzie chciał płacić. Tak, że daleka droga do tego, żeby tę sprawę załatwić w ten sposób – powiedział Jarosław Kaczyński, cytowany przez PAP (Polska Agencja Prasowa).

Prezesowi PiS wytykane są obecnie jego słowa wypowiedziane w kontekście pożyczki zaciągniętej w 2022 r. przez ówczesnego ministra obrony narodowej Mariusza Błaszczaka. Pożyczka dotyczyła zawartych przez ówczesnego szefa MON kontraktów zbrojeniowych pomiędzy Polską a Koreą Południową. Kontrowersje wokół „pożyczki koreańskiej” Jarosław Kaczyński skwitował wówczas słowami: „Lepiej być zadłużonym niż okupowanym”. Jego słowa zacytował niedawno z mównicy sejmowej minister spraw zagranicznych i wicepremier Radosław Sikorski.

Wojna rządu z prezydentem toczy się na wielu płaszczyznach. 13 marca br. Sejm wybrał sześciu sędziów Trybunału Konstytucyjnego. Wybór był podyktowany wygaśnięciem kadencji poprzednich sędziów. Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty zwrócił się do Prezydenta Karola Nawrockiego o przyjęcie ślubowania. W odpowiedzi szef Kancelarii Prezydenta, Zbigniew Bogucki złożył pismo do Marszałka Sejmu z prośbą o wyjaśnienie wątpliwości dotyczących trybu wyboru sędziów TK. Może to zapowiadać (choć nie musi) odmowę prezydenta Karola Nawrockiego w sprawie przyjęcia ślubowania od sędziów. Czy oznacza to, że powołani przez Sejm sędziowie nie zostaną zaprzysiężeni? Według obowiązującej konstytucji prezydent nie może odmówić przyjęcia ślubowania. Wybór sędziów Trybunału Konstytucyjnego należy do wyłącznej kompetencji Sejmu, a rola prezydenta w procesie zaprzysiężenia ma charakter ceremonialny i czysto techniczny. W rezultacie sprawa może zakończyć się w ten sposób, że sędziowie złożą ślubowanie przed marszałkiem Czarzastym, a dokumenty z podpisaną przez sędziów rotą ślubowania zostaną dostarczone prezydentowi na biurko „pro forma”.

Wszystko wskazuje na to, że tytułowa wojna rządu z prezydentem będzie trwać do końca kadencji parlamentu. No chyba, że zbliżające się święta wielkanocne przyniosą politykom pojednanie i zakopanie wojennych toporów? Jakie jest Wasze zdanie na ten temat, drodzy Czytelnicy?

Mig