1 września 2025 roku w Szkole Podstawowej w Turzy Małej odsłonięta została pamiątkowa tablica, poświęcona pamięci bohaterskich i zapisanych nie tylko w historii naszej ziemi, ale też w historii Polski – braci Lech. Ta tablica nie będzie jedyną formą przypominjącą o tych wybitnych synach naszej ziemi. Podczas uroczystości padła z ust dyrektor szkoły Iwony Rylskiej deklaracja, potwierdzona przez wójta Ryszarda Karpińskiego, że podjęte będą kroki zmierzające do ustanowienia braci Lech patronami szkoły.

Od kilku lat, różne starania, aby spopularyzować naprawdę niezwykłe życiorysy wszystkich trzech braci Lech podejmuje Stowarzyszenie Mława Miasto Zabytkowe.  O braciach Lech mówiło się podczas marszu szlakiem wrześniowych walk, ale też podczas seminarium w mławskim oddziale szkoły wyższej. Teraz podjęte działania, by pamięć o braciach Lech była pielęgnowana w rodzinnej miejscowości zaowocowały współpracą ze Szkołą Podstawową w Turzy Małej.

Na wspomnianej na wstępie uroczystości odsłonięcia pamiątkowej tablicy nie zabrakło ważnych gości. Obecni byli m.in. Krystyna Maria Lech-Czerny, córka Czesława wraz z rodziną – Pawłem Czerny i Arturem Lechem, przedstawiciele obecnych i byłych parlamentarzystów, reprezentanci władz samorządowych powiatu oraz wójt i radni gminy Lipowiec Kościelny, przedstawiciele Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych w Warszawie, historycy, przedstawiciele Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Mławskiej, Muzeum Ziemi Zawkrzeńskiej oraz duchowieństwa.

Tym, którzy jeszcze nie zetknęli się z historią braci Lech, warto tylko pokrótce przypomnieć, że wszyscy trzej pochodzą z Turzy Małej, gdzie ukończyli szkołę powszechną, a następnie Gimnazjum im. St. Wyspiańskiego w Mławie.  Dwaj bracia – Włodzimierz i Jan Kazimierz dalszą naukę i karierę związali z wojskowością, obaj należeli do legendarnej formacji cichociemnych.  Chlubną kartą zapisał się również Czesław Lech – który był bohaterskim obrońcą mennicy a zginął osłaniając odwrót swoich podopiecznych w czasie Powstania Warszawskiego. Za uratowanie żydówki, pośmiertnie jako jeden z pięciorga mławian został odznaczony medalem „Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata i drzewkiem w Yad Vashem.

Wszystko na to wskazuje, że pamiątkowa tablica – a możliwe, że nadanie imienia braci Lech już stało się lub stanie trwałą formą pamięcią o tych bohaterach z Turzy Małej. Wcześniej już nasi bracia Lech wśród innych cichociemnych upamiętniani byli m.in. w filmach dokumentalnych „Cichociemni” i „My cichociemni. Głos żyjących”, Sali Tradycji Jednostki Wojskowej GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej oraz pomnikami w różnych miastach. Państwowa Wytwórnia Papierów Wartościowych w Warszawie w specjalnej zakładce Reduta PWPW zaprasza do obejrzenia filmów i lektury relacji przybliżających historię walk o Redutę PWPW i jej Bohaterów, do galerii zdjęć z czasów Powstania Warszawskiego i tuż po jego zakończeniu oraz z obchodów rocznic zdobycia przez Powstańców gmachu PWPW.

red.

fot. K.J