Stulecie 201./3. Pułku Szwoleżerów Mazowieckich im. płk. Jana Kozietulskiego było okazją do upamiętnienia zwycięskiej szarży kawaleryjskiej z 22 sierpnia 1920 roku, jaka miała miejsce w okolicach Żurominka. Tą zewnętrzną formą pamięci jest teraz ustawiony na przykościelnym placu obelisk z pamiątkową tablicą. Uroczystość jej odsłonięcia, rozpoczęła msza św. polowa, a zakończył  pokaz musztry i władania bronią Honorowego Szwadronu Szwoleżerów oraz wojskowy poczęstunek.

– Przejeżdżając przez Żurominek, Ćwiklin zawsze to był moment, kiedy myśleliśmy, że trzeba coś zrobić, by przywrócić pamięć o tych chlubnych walkach 201. Pułku Szwoleżerów – mówił rotmistrz kawalerii ochotniczej Piotr Szakacz podczas niedzielnych uroczystości.

Pamięć o tamtych wydarzeniach zapewni pamiątkowa tablica, która powstała we wspólnym działaniu samorządu gminy Wiśniewo, sołectwa Żurominek, Honorowego Szwadronu Szwoleżerów, Stowarzyszenia rodzin byłych żołnierzy Pułku, żołnierzy 1. Batalionu Zmechanizowanego Szwoleżerów Mazowieckich oraz parafii w Żurominku.

Warto podkreślić liczny udział miejscowej społeczności zarówno w części oficjalnej uroczystości, jak też w późniejszym pokazie sprawności kawalerii.

JK

Kroniki tak wspominają wydarzenia sprzed stu lat.

„Wczesnym rankiem 22 sierpnia szwoleżerowie zauważyli na szosie kolumny taborów sowieckich maszerujące w kierunku Mławy. Dowódca pułku mjr Jerzy Grobicki wysłał do Sowietów parlamentariuszy z propozycją kapitulacji. Jednocześnie postawił w stan gotowości baterię artylerii oraz część szwadronu ckm 1 pszwol. Ponieważ Sowieci zwlekali z odpowiedzią, rtm. Dreszer dał sygnał do natarcia. 1 i 3 szwadron pod ogólnym dowództwem por. Skawińskiego rozpoczęły szarżę. Spod folwarku Żurominek szwadrony otrzymały mało celny ogień broni maszynowej. Atakując dalej, pod Hatką i Budami wpadły na dwie linie tyralier sowieckich strzelców. Szwoleżerowie w walce wręcz pokonali obie linie i ruszyli galopem na Żurominek. W tym momencie z lasku położonego na wschód od wioski wyjechało kilka szwadronów sowieckiej kawalerii. Do odparcia kontrataku mjr Głogowski skierował część odwodowego 2 szwadronu. Doszło do walki „na szable”. Ochotnicy 201 p.uł., stanowiący około 80% stanu pułku, zmusili Sowietów do odwrotu. Polskie szwadrony wpadły do Żurominka i rozproszyły zdemoralizowaną piechotę 53 Dywizji Strzelców. W tym samym czasie 4 szwadron wspólnie z 1 pułkiem szwoleżerów zajął Dunaj. Zmęczenie koni spowodowało, że polska kawaleria musiała zaprzestać pościgu i zorganizowała odpoczynek nocny w Wyszynach. Rozpoczęta rano akcja pościgowa nie dala rezultatu, a oddziały Armii Czerwonej przekroczyły granicę pruską”.

za:Wikipedia

◄12345►