Codziennik Mławski - lokalny portal informacyjny. Piszemy jak jest o wydarzeniach w Mławie i powiecie. Bądź na bieżąco z newsami z Mławy i okolic!

Mławski portal informacyjny codziennikmlawski.pl. Newsy Mława i okolice.
Życzymy wszystkiego najlepszego!
linia
Gmina Wieczfnia Kościelna
Logo
Szpulka pasmanteria Mława dodatki krawieckie

Kościół Św. Wawrzyńca


Czy był  najstarszym kościołem,  powstałym jeszcze przed nadaniem Mławie  praw miejskich, tego prawdopodobnie nie uda się  już ustalić. Najnowsze badania archeologiczne prowadzone za wschodnią ścianą  obecnego kościoła,na zlecenie Stacji Naukowej im. Stanisława Herbsta przez Andrzeja Grzymkowskiego i Macieja Czarneckiego, pokazały fragmenty ceramiki pochodzącej z XII i XIII wieku. Świadczy to o tym, że obecne wzgórze cmentarne było już w tym czasie użytkowane. Tylko czy istniał tu kościół czy niewielki gródek strażniczy zwany „stoubem”, który został zniszczony podczas jednego z licznych najazdów sąsiednich Prusów bądź Jaćwingów. Za istnieniem już w XII /XIII kościółka przemawia jego wezwanie. Być może był kościołem dla wiernych zamieszkałych w osadzie targowej oraz handlarzy przybywających tu okresowo na targi i jarmarki.

Potwierdzony źródłowo kościół św. Wawrzyńca  ufundowany został około 1550 roku przez rodzinę Zagórnych: Marcina  mieszczanina z Mławy, rolnika i witryka mławskiego, czyli zarządzającego kasą kościelną oraz jego syna Andrzeja, który  jako duchowny został kanonikiem gnieźnieńskim. Natomiast jego ojciec Marcin występował jako świadek w protokółach wizytacji z 1589 roku i 1609. Dotychczas  badacze dziejów Mławy uważali, że Andrzej i Marcin byli braćmi, co nie jest ścisłe. Pomyłkę te wykazał prof. Leszek  Zygner. Kościół drewniany zbudowany został na planie krzyża, z murowaną zakrystią, co sugerowałoby, że była to budowla powstała na starszych fundamentach.

W ołtarzu głównym umieszczona była rzeźba św. Wawrzyńca, a dwa inne ołtarze umieszczone naprzeciw siebie, przedstawiały postacie św. Anny z rzeźbą patronki oraz  św. Jakuba Apostoła, również z rzeźbą patrona. Przy kościele  nie było żadnego księdza,  ani szat i naczyń oraz ksiąg liturgicznych. Wszystkie te potrzebne przedmioty  przynoszone były z kościoła parafialnego.

W 1692 roku wybuch w mieście pożar, który strawił  zdecydowaną większość domów. Spłonął  również  kościół parafialny, z którego po pożarze zostały tylko mury. Kościół św. Wawrzyńca w tej tragicznej dla miasta sytuacji pełnił  funkcje  głównej świątyni miejskiej do 1713 roku, do czasu odbudowy fary po pożarze. Po odbudowaniu kościoła św. Trójcy w 1715 roku,  kościół św. Wawrzyńca otrzymało w wieczystą dzierżawę Zgromadzenie Misjonarzy, którzy mieli obowiązek odprawiać mszę świętą  w każdy piątek  w intencji zamarłych. Jak  on wyglądał,  wiemy z opisu dwóch wizytacji z  1738 i 1740 roku „kościół za św. Wawrzyńca poza  miastem na górze był niewielki, drewniany, zbudowany w formie krzyża, z murowana zakrystią. Dach kościoła pokryty był dębowym gontem. Wewnątrz znajdowały się trzy artystycznie wykonane ołtarze, z których dwa były pomalowane, posrebrzane i pozłacane”. W 1743 roku kościół został znacznie uszkodzony po pożarze, który wybuchł po uderzeniu pioruna. Przez kilka lat nie odprawiano w nim żadnych nabożeństw.

Kościół św. Wawrzyńca znajduje się na wzgórzu, we wschodniej części miasta.

Po czterdziestu latach istnienia w tragicznym stanie został odbudowany przez proboszcza mławskiego ks. Adama Wierzbickiego, ale już jako świątynia murowana w stylu późnego baroku. Architektonicznie jednonawowy na planie prostokąta. Po bokach części prezbiterialnej znajdowała się kwadratowa zakrystia i kruchta. Dach dwuspadowy kryty dachówką. Nowy kościół był tylko poświęcony a nie  konsekrowany.   Na początku  XIX wieku nastały trudne czasy dla tej świątyni. W 1807 roku został przeznaczony na magazyn przez władze wojskowe. Sytuacja taka trwała do 1819 roku. Potem już było znacznie lepiej Po tym okresie w latach 1882 – 1886 pełnił funkcję kościoła parafialnego, na czas rozbudowy kościoła św. Trójcy. Przy kościele znajdował się cmentarz grzebalny, w latach siedemdziesiątych XX wieku znacznie powiększony. Obok znajdowały się  dwie murowane katakumby.

W okresie okupacji  w II wojnie światowej Niemcy zamienili kościół na magazyn w którym przechowywano meble dla  ich przesiedleńców  z Litwy i Łotwy. Stan taki trwał do 1943 roku. Po wojnie staraniem ks. Smolińskiego kościół odnowiono kładąc nowe polichromie i wykonując nowy ołtarz. Prace renowacyjne kontynuowali kolejni proboszczowie: ks. Stanisław Kutniewski i ks. Sławomir Malinowski.  W ostatnich latach generalny remont kościoła przeprowadził ks. Ryszard Kamiński. Na głównej ścianie ołtarza umieszczone zostały dwa wielkie obrazy, wiszące dotychczas po bokach: Świętego Wawrzyńca i Świętego Wojciecha. Ponadto kościół został  na zewnątrz oświetlony, co dodało mu tajemniczości i malowniczości, głównie w jesienne  i zimowe wieczory.


dr Leszek Arent

Urodzony w Mławie i związany z Mławą. Absolwent Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego, wieloletni pracownik i dyrektor Muzeum Ziemi Zawkrzeńskiej. Członek Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Mławskiej, mławskiego oddziału Polskiego Towarzystwa Numizmatycznego, Rady Społeczno-Naukowej Stacji Naukowej im. prof. Stanisława Herbsta, zarządu Fundacji im. Korzybskich w Mławie, Mazowieckiego Oddziału Stowarzyszenia Muzealników Polskich, zarządu Mazowiecko-Podlaskiego Towarzystwa Naukowego z siedzibą w Warszawie. Zasiada w Kapitule tytułu Mławian Roku i Nagrody Honorowej im.  dr Józefa Ostaszewskiego funkcjonującej przy Stacji Naukowej w Mławie. Jeden z redaktorów  „Mławskiej Kroniki Archeologiczno – Numizmatycznej”, pisma społeczno–kulturalnego „Dwutygodnik Mławski”, „Studiów i Materiałów do dziejów Ziemi Zawkrzeńskiej” i rocznika „Ziemia Zawkrzeńska”. Uhonorowany licznymi wyróżnieniami i odznaczeniami m.in. Srebrnym Krzyżem Zasługi RP, medalem „Zasłużony dla Miasta Mławy,  honorową odznaką „Zasłużony dla Kultury polskiej”, Złotą Odznaką Polskiego Towarzystwa Numizmatycznego i Złotym Krzyżem Zasługi.

Udostępnij:
Media Expert Mława
Chcąc jak najlepiej zabezpieczyć i chronić Twoje dane osobowe zgodnie z przepisami RODO, potrzebna nam jest Twoja zgoda na ewentualne ich przetwarzanie. Informujemy jednocześnie, że publikacja komentarza w portalu "Codziennik Mławski" skutkuje wyrażeniem przez Ciebie takiej zgody. Nigdzie nie przekazujemy Twoich danych (IP) i chronimy je jak najlepiej potrafimy, wykorzystując do tego wszelkie możliwe formy. Zapraszamy do zapoznania się ze szczegółami oraz z Regulaminem Komentowania na portalu Codziennik Mławski [TUTAJ]

KOMENTARZE

1500