Henryk Antczak zostawił za sobą ćwierć wieku pracy w samorządzie. Swoją karierę samorządową i polityczną rozpoczął bardzo błyskotliwie – od razu od funkcji burmistrza. Przez szereg lat kierował lub miał decydujący wpływ na losy miasta. Zakończenie tej kariery nastąpiło w okolicznościach, o których sam powiedział, że się ich nie spodziewał. Jak wspomina swoje 25 lat pracy w samorządzie?

CM. Większość pana życia zawodowego to praca w samorządzie. Jakie są początki tej historii?

Od dziecka należałem do osób  aktywnych. Może wyssałem to z mlekiem matki, która przez ponad 20 lat prowadziła Koło Gospodyń Wiejskich w Wyszynach. Idea samorządności towarzyszy mi przez całe życie. Uczestniczyłem w pracach samorządu uczniowskiego, potem studenckiego. W dorosłym życiu z szeroko rozumianym samorządem miałem do czynienia od zawsze. W latach 80-tych zostałem wiceprzewodniczącym pierwszej rady pracowniczej w PKS Mława oraz członkiem Komisji Zakładowe j„Solidarności”. Potem, już po  „okrągłym stole” zaczął się odradzać samorząd terytorialny.

CM. Rzucił się tu pan od razu na głębokie wody?

Nie. W pierwszej kadencji samorządu (1990 – 1994 – red.) nie angażowałem się. W drugiej Włodzimierz Bruździak i Tadeusz Retkowski namówili mnie na kandydowanie. Byłem wówczas zarządcą komisarycznym w Fabryce Obuwia. Zgodziłem się na kandydowanie w przedostatnim dniu i zostałem radnym. Wówczas zawiązała się 16 – osobowa koalicja (Blok Wyborczy Mieszkańców Miasta Mławy – SLD –niezrzeszeni  – red.) i otrzymałem propozycję kandydowania na burmistrza, którego wtedy wybierała rada miasta.

CM. Pamięta pan swój pierwszy dzień urzędowania?

To był dzień 18 lipca 1994, wtedy odbyła się sesja rady. Na drugi dzień wszedłem do gabinetu. Nie było w nim dosłownie nic. Jakaś tylko jedna pocztówka do burmistrza. Żadnego dokumentu. Miło mnie tylko przywitały panie z sekretariatu. Byłem też nadal zarządcą komisarycznym i do czasu znalezienia następcy, do 1 sierpnia obowiązki dzieliłem do południa w ratuszu, po południu w fabryce. Do dziś cieszę się, że ówczesna decyzja o prywatyzacji fabryki była trafna.

CM. Nie miał pan wtedy doświadczenia w samorządzie terytorialnym. Jak je pan zdobywał?

Wtedy nie było google, konieczny był przyspieszony kurs zarządzania miastem. Było jednak dużo życzliwości i otwartości u samorządowców, a dziś jest zamiast tego większa rywalizacja. Pomagali i podpowiadali mi wtedy burmistrz Andrzej Pietrasik czy Jan Mączewski z Płońska. Uczyłem się po godzinach, starałem się dużo rozmawiać z naczelnikami. Potem przyszły różne szkolenia i kursy. Zmieniała się wtedy większość prawodawstwa dotyczącego samorządów: prawo budowlane, zagospodarowanie przestrzenne, ustawa o czynszach komunalnych.

CM. Stan Mławy w 1994?

Nie ma żadnego porównania z dzisiejszą sytuacją . Upadały wówczas zakłady: Zakłady Mięsne, Fabryka Obuwia, Dźwigpol, Przedsiębiorstwo Budownictwa Rolniczego czy  Mleczarnia. Dochody budżetu miasta były bardzo małe, dość wspomnieć, że otrzymywaliśmy wtedy z budżetu państwa tzw. subwencję wyrównawczą, ponieważ wskaźnik Gg był poniżej 92 % średniego wskaźnika w kraju. Potem stopniowo wskaźnik Gg (dochodów podatkowych w przeliczeniu na jednego mieszkańca – red.) wzrastał, w 2012 r. osiągnęliśmy prawie 100%. Obecny włodarz przestał dbać o dochody i dziś zeszliśmy do 95%.

CM. A jak to jest z tą pana partyjnością?

Gdy zostałem burmistrzem popierała mnie koalicja centro – lewicowa. Ja jednak zawsze byłem człowiekiem środka. Gdy w kolejnej kadencji otrzymałem sygnał z prawej strony, podjęliśmy rozmowy koalicyjne. Prowadził je wtedy Mirosław Koźlakiewicz, a zaangażowała się w nią też inna osoba ciesząca się dużym autorytetem. Wówczas w kraju przy władzy był prawicowy rząd Jerzego Buzka, a posłem był Mirosław Koźlakiewicz. Pół nocy wtedy nie spałem zastanawiając się co zrobić. Uznałem, że dla miasta będzie lepiej gdy rząd jest prawicowy to  taka sama koalicja powinna być w mieście. Z perspektywy czasu uważam, że dla miasta było to dobre rozwiązanie.

CM. Według pana najważniejsze wydarzenia kolejnych kadencji ?

W pierwszej kadencji (1990 – 1994) za burmistrza Adama Chmielińskiego prawdziwym sukcesem było wykonanie przebudowy magistrali miejskiego wodociągu i wreszcie bez problemów pojawiła się woda na czwartym piętrze w blokach. To także działania związane z wprowadzeniem powszechnej telefonizacji. To było kluczowe dla rozwoju firm w tym czasie.

W drugiej kadencji (1994 – 1998) gdy byłem burmistrzem, Zbigniew Niemczycki zwrócił uwagę, że bez równych, asfaltowych ulic nie ściągniemy nigdy do miasta inwestorów. Wówczas za wyemitowane obligacje w kwocie 5 mln zł wykonaliśmy nawierzchnię na 15 czy nawet 18 ulicach i chodnikach, bo przyzwoity asfalt był tylko na ulicy Narutowicza. Wyemitowane w latach 1996 – 1997 obligacje spłaciliśmy w ciągu trzech następnych lat. Jako ważne wydarzenie wspominam też obchody 1000 – lecia męczeńskiej śmierci św. Wojciecha patrona Mławy, upamiętnione zbudowanym pomnikiem. Dokończyliśmy budowę rozpoczętej w latach 80-tych hali sportowej przy SP Nr 1. Pobudowaliśmy rondo na niebezpiecznym skrzyżowaniu ulic Płockiej i Grzebskiego.

W kolejnej „mojej” kadencji (1998 – 2002) pobudowaliśmy halę sportową  przy SP nr 4. Mimo zaszłości  osobistych z urzędującym wówczas starostą Andrzejem Grzymkowskim, dogadywaliśmy się i wspólnie z powiatem wybudowaliśmy Mławską Halę Sportową, bo dotychczas takiego obiektu nie było w Mławie. Ta kadencja to także przygotowywanie do zainstalowania a potem rozwoju firmy LG. Ważny też był remont II bloku technologicznego w oczyszczalni ścieków wykonany w 2000 r. Mieliśmy przygotowane projekty na różne zadania. Pojawiły się też wtedy środki unijne (przedakcesyjne). Bardzo dużego zaangażowania ze strony samorządu wymagało wdrożenie nowego systemu oświaty, wybraliśmy rozwiązanie optymalne, powstały cztery szkoły podstawowe i dwa gimnazja. Trwały przygotowania, zwieńczone sukcesem, powołania w 1999 r. Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Mławie.

Kadencja burmistrza Jerzego Rakowskiego to przede wszystkim budowa krytej pływalni. To m.in. Koreańczycy rozważając lokalizację firmy w Mławie dopytywali czy jest też kryta pływalnia. Zapadła decyzja, że ją budujemy, choć wiedzieliśmy, że nie będzie się samofinansować. Kosztowało to miasto wówczas 12 mln zł, otrzymaliśmy 4 mln refundacji ze środków unijnych i 1 mln zł z Ministerstwa Sportu. To także remonty ważnych ulic, np. Żuromińskiej, rewitalizacja parku miejskiego,budowa przedszkola przy ulicy Warszawskiej.

Kadencje od roku 2006 już z burmistrzem Sławomirem Kowalewskim to budowa hal sportowych przy Gimnazjum nr 1 i SP nr 6, przedszkola  na Wólce. To także II etap rewitalizacji parku miejskiego i remontów ulic Żwirki, Napoleońskiej i Warszawskiej, dzięki temu, że byłem radnym sejmiku (są to ulice zarządzane przez marszałka województwa – red.). Można też dodać, że przez burmistrza przyjęty został kierunek „mieszkaniówka” i powstawały nowe budynki komunalne i socjalne. To również okres w którym rozpoczęto trwającą do chwili obecnej Rekonstrukcję bitwy pod Mławą.

CM. No właśnie, nie może zabraknąć pytania o pańskie relacje z burmistrzem Kowalewskim, choć o końcu tej współpracy pisały już wszystkie media

W 2006 roku udzieliłem poparcia urzędującemu burmistrzowi Jerzemu Rakowskiemu, którego kontrkandydatem był wówczas Sławomir Kowalewski. Po tym Kowalewski był nieufny wobec mnie, dowiedziałem się, że chce mnie zwolnić z funkcji  skarbnika. Byłem jednak wtedy radnym wojewódzkim, więc odpuścił. Później lody zostały przełamane. Przekonał się, że mogę pomóc przy pozyskiwaniu środków z sejmiku. Obwiozłem go wszędzie, po wszystkich instytucjach marszałkowskich. Wówczas przyjmował sugestie, ale nie chciał opinii, że Antczak „nadal rządzi”, nie informował szeroko, że coś ze mną konsultował.

Po wizycie prezydenta Bronisława Komorowskiego w Mławie (2013 r. – red.) Burmistrz Kowalewski bardzo się zmienił, szczególnie po wygranych wyborach w pierwszej turze w 2014, coś w niego „wstąpiło”. Zaczął epatować się władzą, młodzież by powiedziała że „odleciał”. W gabinecie urządzonym w stylu bizantyjskim, pojawiły się zabytkowe meble, jest galeria obrazów, na parapecie stoją  zdjęcia z prezydentami kraju i ambasadorami USA i Korei . Burmistrz nie bywa na komisjach rady, bo siedzieć i się nudzić to nie dla niego. Bardzo często przebywa gdzieś poza urzędem. Najczęściej kolegium odbywa się bez jego udziału.

Za mojej kadencji wprowadziłem zwyczaj codziennych, krótkich spotkań kierownictwa. Zawsze był burmistrz, jego zastępca, sekretarz i skarbnik, chociaż zgodnie z ustawą funkcjonował Zarząd Miasta, który obradował w każdą środę o 11. Jerzy Rakowski, po wgranych wyborach bezpośrednich, choć mógł podejmować decyzje jednoosobowo, kontynuował  zwyczaj kolegialnego podejmowania decyzji. Stąd powstało ciało nazwane „Kolegium burmistrza”, które obradowało regularnie wraz z burmistrzem.

Za burmistrza Kowalewskiego zwłaszcza w ostatnim czasie, przed przyjęciem projektu budżetu na 2018 rok spotkania kolegium odbywały się, ale bez burmistrza . A gdy dyskutowaliśmy z naczelnikami wydziałów o wydatkach to okazywało się, że są już jakieś ustalenia bezpośrednio z burmistrzem.

Polityka inwestycyjna obecnego burmistrza jest dość chaotyczna. Najlepszym  przykładem jest ulica Górna. W 2016 roku składaliśmy wniosek o dotację z Programu Przebudowy Dróg Lokalnych , okazało się, że dostaliśmy za mało punktów, brakowało w projekcie ścieżki rowerowej na odcinku od ulicy Napoleońskiej do Górnej. Zamiast w 2017 r. opracować dokumentację na ścieżkę, wywłaszczyć teren pod nią i wystąpić o pieniądze rządowe, to burmistrz przeznaczył 2,5 mln ze środków własnych. Na rok 2018 nie mamy żadnego projektu na drogę i o dofinansowanie nie wystąpiliśmy. Burmistrz nie potrzebuje doradców, nie widać u niego potrzeby  zasad demokracji, pracy zespołowej. Zespół ma pracować na lidera. A lider ma mnóstwo deklaracji i pomysłów. Kiedyś byłem zaskoczony, gdy marszałek Struzik zapytał mnie, jak tam sprawa lotniska w Mławie. Okazuje się, że takie konsultacje prowadził burmistrz, a lotnisko miało powstać przy ulicy Płockiej wzdłuż trasy E7 (obecnie miasto sprzedało już tą 7-mio hektarową działkę przy E7 – red.). Życie toczy się tak szybko, że nawet media nie mają czasu wrócić do obietnic i deklaracji składanych przez Kowalewskiego. Jednak największym mankamentem w obecnej kadencji jest relatywnie niski poziom pozyskiwania środków unijnych.

CM. W 2002 roku powiedział pan: „ Tak prestiżowej ale bardzo odpowiedzialnej, wymagającej ogromnego zaangażowania  funkcji nie powinno się pełnić dłużej niż przez dwie kadencje – mimo, że nie ma ustawowych ograniczeń w tym zakresie. Teraz zostały wprowadzone, co pan na to?

Byłem dwie kadencje burmistrzem. Wiem, że występuje coś takiego jak „ zmęczenie materiału”. Obecny prezydent Poznania Jacek Jaśkowiak powiedział: „Gdy czegoś jako burmistrz nie zrobiłeś przez dwie kadencje, to nie licz, że zrobisz to w trzeciej”.

CM. Co pan robi na emeryturze, no i co z polityką?

Lubię pracować fizycznie przy własnym domu, a tu zawsze jest co robić. Jeśli chodzi o politykę, nadal jestem radnym, udzielam się w stowarzyszeniach i kapitułach. Mam zamiar ponownie kandydować do rady powiatu .

rozmawiał JK

Henryk Antczak

Pracował w administracji PKS Mława, był wiceprzewodniczącym rady pracowniczej i członkiem Komisji Zakładowej NSZZ „Solidarność”. W 1993 wojewoda ciechanowski powołał go na zarządcę komisarycznego w Mławskiej Fabryce Obuwia „Syrena”.

Od 1994 do 2002 był radnym i burmistrzem Mławy.

W 2006 i w 2010 z ramienia Polskiego Stronnictwa Ludowego uzyskiwał mandat radnego sejmiku mazowieckiego III i IV kadencji.

W 2011 był kandydatem PSL do Senatu.

W 2014 został radnym i przewodniczącym rady powiatu mławskiego.

Związany z lokalnymi organizacjami społecznymi, został honorowym prezesem klubu sportowego MKS Mława oraz prezesem Stowarzyszenia Samorządowego „Nasze Miasto”. Działa w Ochotniczej Straży Pożarnej.