Gdy w 2018 roku wprowadzano ograniczenie do dwóch kadencji dla wójtów, burmistrzów i prezydentów miast, argument był prosty: władza nie powinna być sprawowana zbyt długo przez te same osoby. Miało to przynieść świeżość, nowe pomysły i większą konkurencję w lokalnej polityce. Dziś jednak, szczególnie  na szczeblu lokalnym, coraz częściej słychać pytanie: dlaczego ta zasada dotyczy tylko samorządowców?

To właśnie ten temat wybrzmiał podczas ostatniej Rady Naczelnej PSL. Ludowcy od lat podkreślają, że o tym, kto ma zarządzać gminą, miastem czy powiatem, powinni decydować mieszkańcy przy urnach, a nie władza, wprowadzając ustawowy limit kadencji. Trudno nie dostrzec logiki w takim rozumowaniu.  Jeżeli wyborcy są zadowoleni z pracy swojego wójta czy burmistrza, dlaczego państwo ma im odbierać możliwość ponownego wyboru tej samej osoby?

Zwolennicy dwukadencyjności odpowiadają, że wieloletnie sprawowanie funkcji może prowadzić do tworzenia lokalnych układów i osłabiania demokratycznej konkurencji. To również argument wart rozważenia. Głośno było i jest o tym, że zatrudniani w naciąganych konkursach na samorządowe stanowiska są różnej maści znajomkowie czy krewni. A demokracja, również ta lokalna potrzebuje rotacji, nowych liderów i świeżej energii. Pytanie jednak brzmi, czy rzeczywiście najlepszym sposobem na osiągnięcie tego celu jest administracyjne ograniczenie prawa wyborców do podejmowania decyzji.

PSL postanowiło postawić sprawę jasno. Władysław Kosiniak-Kamysz przypomniał, że partia już ponad rok temu złożyła projekt ustawy znoszący limit dwóch kadencji. Najciekawsza jest jednak dalsza część tej propozycji. Lider ludowców zapowiedział, że jeśli parlament nie zgodzi się na zniesienie dwukadencyjności w samorządach, PSL będzie domagać się wprowadzenia podobnych ograniczeń dla posłów i senatorów.

I właśnie w tym momencie debata staje się naprawdę interesująca.

Bo jeśli dwie kadencje są gwarancją zdrowej demokracji w gminie, to dlaczego nie miałyby być nią także w Sejmie i Senacie? Jeśli wieloletnie sprawowanie władzy niesie ryzyko oderwania od obywateli, to ryzyko to nie kończy się przecież na granicach samorządu. Logika podpowiada, że zasady powinny być takie same dla wszystkich.

Z drugiej strony wielu polityków zapewne nie byłoby zachwyconych perspektywą opuszczenia parlamentu po ośmiu czy dziesięciu latach pracy. Co ciekawe, dokładnie ten sam argument od lat podnoszą samorządowcy, którzy po dwóch kadencjach mogą zostać zmuszeni do odejścia mimo poparcia mieszkańców. Niektórzy już obmyślają, kogo namaścić na następcę, tak by po przerwie, móc jeszcze wrócić na fotel włodarza. Stawiając kropkę nad „i” powiedzmy sobie, że mówimy o podobnych mechanizmach, ale też o podobnych pieniądzach.

W 2026 roku miesięczne uposażenie poselskie plus dieta parlamentarna wynosi 18 207 zł. Do tego dochodzą dodatki funkcyjne (jeżeli są sprawowane), ryczałt na prowadzenie biur poselskich (25 tys. zł miesięcznie) i ryczałt mieszkaniowy do 4,5 tys. zł miesięcznie. Natomiast ogólne maksymalne wynagrodzenie osób na stanowiskach z wyboru (w tym wójtów i burmistrzów) wynosi 21 674,91 zł brutto miesięcznie

Być może więc najważniejszym efektem tej dyskusji nie będzie sama zmiana prawa, lecz postawienie niewygodnego pytania o konsekwencję. Czy wierzymy wyborcom na tyle, by sami oceniali swoich włodarzy i parlamentarzystów? Czy też uważamy, że państwo powinno podejmować tę decyzję za nich?

Odpowiedź na to pytanie wykracza daleko poza spór o wójtów, burmistrzów i prezydentów miast. Dotyczy bowiem samej istoty demokracji: kto ma ostatnie słowo, wyborca czy ustawowy limit? To właśnie wokół tej kwestii będzie się zapewne toczyć dalsza debata o przyszłości polskiego samorządu i polityki.

KaDwa