Codziennik Mławski - lokalny portal informacyjny. Piszemy jak jest o wydarzeniach w Mławie i powiecie. Bądź na bieżąco z newsami z Mławy i okolic!

Mławski portal informacyjny codziennikmlawski.pl. Newsy Mława i okolice.
Życzymy wszystkiego najlepszego!
linia
Logo

Powstanie Szkoły Handlowej


Edukacja szkolna może przybierać różne formy. Można uczyć się w systemie edukacji domowej, z udziałem  przychodzących do domów  nauczycieli. Na taką edukację stać było tylko bardzo bogatych ziemian i zamożnych mieszczan. Najbardziej upowszechnionym  sposobem nauczania były szkoły.

W obecnej sytuacji w jakiej znalazła się Polska i Europa, a nawet świat, musimy powrócić do edukacji domowej, ale nie z udziałem dochodzących nauczycieli, lecz poprzez zajęcia prowadzone z wykorzystaniem  internetu. Powróćmy jednak do typowej nauki realizowanej w szkołach. Nim zapoznamy się z powstaniem najbardziej znanej szkoły w Mławie, – Państwowego Liceum Ogólnokształcącego im. Stanisława Wyspiańskiego, prześledźmy pokrótce mławskie szkolnictwo.

Pierwszą profesjonalną  placówką oświatową była, przeniesiona w 1833 roku z Żuromina do Mławy, czteroklasowa szkoła wydziałowa. Wkrótce zmieniono  jej nazwę na obwodową a następnie na szkołę powiatową.  W szkole powiatowej uczyli się młodzi ludzie nie tylko z Mławy, ale również z okolicznych majątków ziemskich, miasteczek i wsi powiatu, a nawet  regionu.  Wielu ludzi zawdzięczało swoje stanowiska w administracji wykształceniu w tejże szkole. Szkoła znajdowała się przy obecnej ulicy Narutowicza, dawnej Szkolnej.

Bardzo pozytywną opinię o mławskiej placówce edukacyjnej,  wydał Dominik Staszewski na kartach książki „Mława. Opis historyczny”, wydanej w 1907 roku.
Kilkadziesiąt lat szkoła powiatowa mławska odznaczała się owocną  swoją działalnością, a kierownicy jej, jako wychowawcy młodzieży, zdołali włączyć swoją uczelnię w życiowy organizm okolicy. Szkoła ta prawdziwie  była mławska: nie tylko dlatego, ze znajdowała się w Mławie,  ale że stanowiła nieoddzielny organ życiowy  całej okolicy mławskiej z jasno oznaczonym przeznaczeniem funkcjonowania: kształcenia i wychowania okolicznej młodzieży. Kierownicy i wychowawcy tej szkoły umieli tak współdziałać z rodzicami swoich wychowanków, że, zdawało się, że to nie szkoła samoistnie wychowuje  i kształci, ale wychowuje i kształci swoją młodzież  sama okolica za pomocą wyznaczonemu ku temu organu – mławskiej uczelni. Doroczne akty zakończenia roku szkolnego stanowiły uroczystość familijna dla całej okolicy, na którą tez i cała okolica była zapraszana”.

Niestety tak dobrze funkcjonującą placówkę edukacyjną władze zlikwidowały w 1869 roku,  w ramach represji po powstaniu styczniowym 1863 roku. Na powstanie kolejnej, ale już o profilu kształcenia dziewcząt, trzeba było czekać ponad 20 lat.  W 1892 roku powstała 4 klasowa pensja tylko dla dziewcząt, której właścicielką była Antonina Mrozowska. Początkowo mieściła się w budynku przy Zielonym Rynku, potem  od 1896 roku, powiększona o 5 klasę,  przy ulicy Niborskiej. W 1906 roku została przeniesiona do nowego gmachu, wybudowanego specjalnie na jej potrzeby, znajdującego się przy ulicy Sienkiewicza. Była to  już szkoła siedmioklasowa z  polskim językiem wykładowym.

Potrzebę powstania już pod koniec XIX stulecia średniej  szkoły kształcącej     młodzież  z Mławy  i  okolic, rozumieli wszyscy światli mieszkańcy miasta. Trudnością był brak odpowiedniego lokalu w którym mogłyby się odbywać lekcje, ale też niechęć, a nawet wrogość władz  carskich do tworzenia instytucji kształcącej Polaków. Sprawa lokalu została rozwiązana po zlikwidowaniu składu  monopolu spirytusowego w Mławie i przeniesieniu do  Łomży. Po rozlewni spirytusu pozostały budynki, w których mogły powstać klasy szkolne. Była więc szansa na powstanie średniej    szkoły.

Powstanie męskiej szkoły handlowej  nie było łatwe i  nastręczało wiele trudności. Dnia 6 września 1903 roku w ratuszu miejskim odbyło się zebranie aktywnych społecznie mieszkańców Mławy i okolic, na którym uchwalono utworzenie 7 klasowej męskiej szkoły handlowej. Postanowiono, żeby w tym celu czynić starania o przekazanie na potrzeby szkoły budynków po monopolu spirytusowym, który został przeniesiony w tym roku do Łomży.  Zdecydowano  też o wystąpieniu do generał – gubernatora warszawskiego,  z prośbą o  zezwolenie dla magistratu Mławy o udzielenie jednorazowego subsydium w wysokości 10 000 rubli srebrem, a następnie corocznej kwoty 2 000 rubli na potrzeby szkoły. Spirytus movens przedsięwzięcia szkolnego był Bronisław Klicki  – właściciel  majątku ziemskiego w Windykach.  Widząc stojące opuszczone budynki po dawnym monopolu spirytusowym, potrafił zebrać wkoło siebie ofiarnych obywateli miasta i okolicznych ziemian i skłonić ich do działania na rzecz powstania szkoły.

18 października bardzo liczne grono obywateli z Mławy oraz powiatów: mławskiego, ciechanowskiego, przasnyskiego, rypińskiego i sierpeckiego potwierdziło w akcie notarialnym, sporządzonym  przez notariusza Zygmunta Slaskiego, zamiar założenia szkoły i partycypowania w ciągu 10 lat  deklarowanymi kwotami, będącymi zabezpieczeniem ewentualnych kredytów. Przykładowo zadeklarowali procentowe udziały dochodów własnych: Antoni Białowiejski 2%, Dominik Staszewski 1%, Bronisław Klicki 6%,Tadeusz Mostowski 5%, Azjerl Makowski 1%, Zuzanna Morawska 0,5 % oraz pozostałych kilkudziesięciu osób od 1 do 0,5 %.

W dniu 27 marca 1904 roku minister skarbu cesarstwa rosyjskiego zatwierdził ustawę o powstaniu szkoły, a 6 czerwca odbyło się zebranie założycieli podczas którego wybrano sześciu  osobową Radę Opiekuńczą

W jej skład zostali powołani: Bronisław Klicki, Michał Bojanowski, Józef Ossowski, Alojzy Korzybski, Julian Rzymowski i Konrad Olszewski. Rok później  władze rosyjskie nie zgodziły się na obecność w radzie Bojanowskiego, Korzybskiego, Olszewskiego i Ossowskiego. Na ich miejsce wybrano: Tadeusza Rudowskiego, Ignacego Bojanowskiego, Józefa Marszewskiego i Nostitz- Jackowskiego.

Organizatorzy szkoły handlowej musieli pokonać jeszcze wiele rodzących się trudności, tych które można było przewidzieć, jak też tych niespodziewanych. Jedną z nich były zabiegi które trzeba było czynić w Petersburgu. Należało dotrzeć do odpowiednio przychylnie nastawionych osobistości i  przekonać je do projektu.  Niespodziewanie trudności sprawiała społeczność rosyjska w Mławie, która chciała powołać w budynkach dawnego monopolu rosyjską szkołę dla straży granicznej. Pierwotnie w szkole  handlowej miał obowiązywać rosyjski język wykładowy, ale po uzyskaniu zgody na język polski w Królestwie Polskim, minister skarbu cofnął przekazanie budynków po monopolu szkole polskiej. Tylko dzięki niezmordowanej energii Bronisława Klickiego udało się decyzje ministra wycofać. Te i inne trudności zostały pokonane. 13 października 1905 roku Rada Opiekuńcza przejęła od magistratu budynku po dawnym monopolu spirytusowym.

12 czerwca 1906 roku Rada Opiekuńcza jednomyślnie wybrała na stanowisko dyrektora szkoły Edmunda Fankanowskiego.  15 lipca odbyło się ogólne zabranie założycieli „ na którym przewodniczący p. Józef Włodek w imieniu zebranych i całej okolicy w serdecznych słowach podziękował Radzie Opiekuńczej, a głównie jej prezesowi Bronisławowi Klickiemu  za usilne zwalczanie wszystkich przeszkód, jakie napotykano na drodze założenia szkoły polskiej . Zasługi p. Klickiego położone dla szkoły zebrani uczcili przez powstanie”.

3 września 1906 roku oficjalnie i uroczyście dokonano otwarcia szkoły. Do klasy wstępnej przyjęto 33 uczniów; do klasy I -40, do II – 46 a do III – 37.  Grono nauczycielskie w pierwszy roku stanowili: E. Fankanowski, ks. Al. Brzuzy, E. Bunina  – język rosyjski i historia, H. Miączyński – przyroda i geografia, M Rajkowski – rysunki  i kaligrafia, K. Sacharko – matematyka, W. Duckman – języki niemiecki i francuski, Bońkowski  – język polski, Gołąb – religia wyznania mojżeszowego. Sekretarzem był Longin Zagórski.

Z powyższego zestawienia nauczycieli i przedmiotów wyraźnie widać, że szkoła nazywana handlową, była  tylko z nazwy, a naprawdę  była ogólnokształcącą.
W następnych latach otwierano kolejne klasy, by w roku szkolnym 1910/1911 otworzyć ostatnią VII klasę.

Po wybuchu I wojny światowej szkoła nadal funkcjonowała, choć część budynków zajęły wojska niemieckie. 1 września 1916 roku szkołę handlową przemianowano na VIII klasowe Gimnazjum Filologiczne, natomiast 26 czerwca 1921 roku Rada Opiekuńcza oddała gimnazjum państwu polskiemu. W latach 1921 – 1934 szkoła nazywała się Państwowe Gimnazjum im. Stanisława Wyspiańskiego, przemianowane w 1934 roku na Państwowe Gimnazjum i Liceum Koedukacyjne im. Stanisława Wyspiańskiego.

Bronisław Klicki

Postacią która zasługuje na szersze zaprezentowanie jest Bronisław Klicki – niezmordowany działacz oświatowy, ale też aktywny społecznik, członek Towarzystwa Śpiewaczego „Lutnia”. Człowiek za życia i po śmierci powszechnie szanowany i podziwiany. Bronisław Kilicki pochodził z rodziny ziemiańskiej pieczętującej się herbem Prus I . Jego rodzicami byli Jakub i Emilia z Mostowskich. Urodził się 13 marca 1841 roku w Augustowie. W okolicach Mławy był właścicielem majątku Windyki i równocześnie działaczem gospodarczym, a przede wszystkich inspiratorem różnych działań na niwie oświaty i kultury.

Był jednym z głównych organizatorów w Mławie w lipcu 1911 roku wystawy rolniczej. Udział w jej organizacji brali członkowie Ciechanowskiego Towarzystwa Rolniczego i Centralnego Towarzystwa Rolniczego którego prezesem był książę Seweryn  Czetwertyński. W wystawie zaprezentowało swoje wyroby wiele firm produkujących sprzęt rolniczy:  m. in. Dom Handlowy „Alfa –  Lawal i firma J.S. Sarna w Płocku.   

Bardziej niż sprawy gospodarcze, już w poważnym wieku, interesowały go działania kulturalne. Przez kilkanaście lat prezesował  w czasach carskich, mławskiej „Lutni”, gdzie oprócz statutowych prac związanych z nazwą,  prowadzono działalność kulturalną, organizując odczyty poświęcone znanym, zasłużonym dla Polski postaciom. W programie były również  wieczory literackie. Jednym z najważniejszych zadań jakie udało się Bronisławowi Klickiemu załatwić, było powołanie VII Klasowej Szkoły Handlowej w Mławie. Okazją do podjęcia starań o powstanie szkoły dla chłopców było przeniesienie do Łomży monopolu spirytusowego. Po którym  pozostał kompleks budynków.

 

Bronisław  Klicki zmarł 13 lutego 1922 roku w Mławie. Został pochowany na cmentarzu powązkowskim w Warszawie. Jego działalność w sferze gospodarczej i na niwie kulturalnej,  pozwalała zaliczyć go do grona najwybitniejszych obywateli Mławy.

 O Mławie w dawnych czasach… Czytaj więcej…


dr Leszek Arent

Urodzony w Mławie i związany z Mławą. Absolwent Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego, wieloletni pracownik i dyrektor Muzeum Ziemi Zawkrzeńskiej. Członek Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Mławskiej, mławskiego oddziału Polskiego Towarzystwa Numizmatycznego, Rady Społeczno-Naukowej Stacji Naukowej im. prof. Stanisława Herbsta, zarządu Fundacji im. Korzybskich w Mławie, Mazowieckiego Oddziału Stowarzyszenia Muzealników Polskich, zarządu Mazowiecko-Podlaskiego Towarzystwa Naukowego z siedzibą w Warszawie. Zasiada w Kapitule tytułu Mławian Roku i Nagrody Honorowej im.  dr Józefa Ostaszewskiego funkcjonującej przy Stacji Naukowej w Mławie. Jeden z redaktorów  „Mławskiej Kroniki Archeologiczno – Numizmatycznej”, pisma społeczno–kulturalnego „Dwutygodnik Mławski”, „Studiów i Materiałów do dziejów Ziemi Zawkrzeńskiej” i rocznika „Ziemia Zawkrzeńska”. Uhonorowany licznymi wyróżnieniami i odznaczeniami m.in. Srebrnym Krzyżem Zasługi RP, medalem „Zasłużony dla Miasta Mławy, honorową odznaką „Zasłużony dla Kultury polskiej”, Złotą Odznaką Polskiego Towarzystwa Numizmatycznego i Złotym Krzyżem Zasługi.

Udostępnij:
Chcąc jak najlepiej zabezpieczyć i chronić Twoje dane osobowe zgodnie z przepisami RODO, potrzebna nam jest Twoja zgoda na ewentualne ich przetwarzanie. Informujemy jednocześnie, że publikacja komentarza w portalu "Codziennik Mławski" skutkuje wyrażeniem przez Ciebie takiej zgody. Nigdzie nie przekazujemy Twoich danych (IP) i chronimy je jak najlepiej potrafimy, wykorzystując do tego wszelkie możliwe formy. Zapraszamy do zapoznania się ze szczegółami oraz z Regulaminem Komentowania na portalu Codziennik Mławski [TUTAJ]
0 0 vote
Oceń artykuł
guest
2 komentarzy
najnowsze
najstarsze najwyżej oceniane
Inline Feedbacks
View all comments
Joanna
Joanna
7 miesięcy temu

Przeczytałam , i brakuje mi opisu kolejnych zdjęć budynków szkoły- nie znajdowały się przy ul Sienkiewicza, raczej Piłsudskiego. Za wyjaśnienie będę wdzięczna.

Czytelniczka
Czytelniczka
7 miesięcy temu

Super artykuł, zawsze czytam je z zainteresowaniem!

2
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x