Codziennik Mławski - lokalny portal informacyjny. Piszemy jak jest o wydarzeniach w Mławie i powiecie. Bądź na bieżąco z newsami z Mławy i okolic!

Mławski portal informacyjny codziennikmlawski.pl. Newsy Mława i okolice.
Życzymy wszystkiego najlepszego!
linia
Kariera Provident
Logo
Katolicka Szkoła Podstawowa w Mławie

Konsekwencje otyłości


Otyłość jest chorobą, w której dochodzi do zachwiania równowagi między ilością energii pozyskiwanej z pożywieniem a ilością energii wydatkowanej. 

Za otyłość uważa się stan, w którym tkanka tłuszczowa stanowi więcej niż 20% całkowitej masy ciała u mężczyzn oraz 25% u kobiet. Otyłości towarzyszy nadwaga, czyli nadmierna masa ciała powyżej masy optymalnej.

Znaczenie ma nie tylko ilość tkanki tłuszczowej, ale też rozmieszczenie nadmiernej jej ilości. Nagromadzenie tkanki tłuszczowej w powłokach brzusznych, nazywane otyłością brzuszną , ma większe znaczenie patologiczne niż jej równomierne rozłożenie.

Niestety nie jest to schorzenie, które ma zdolność do samoistnego ustępowania. Przeciwnie, w przebiegu otyłości gromadzący się w organizmie nadmiar tkanki tłuszczowej zaczyna oddziaływać na cały organizm, prowadząc do licznych niekorzystnych konsekwencji zdrowotnych. Dzieje się tak za sprawą roli, jaką komórki tłuszczowe (adipocyty) odgrywają w organizmie człowieka. Są one miejscem magazynowania energii, ale wykazują także aktywność endokrynną – wytwarzają oraz uwalnianiają substancje zwane adipokinami które biorą udział w rozwoju insulinooporności, stanowiącej jeden z głównych patomechanizmów rozwoju chorób towarzyszących otyłości, takich jak cukrzyca typu 2, zaburzenia lipidowe, miażdżyca, nadciśnienie tętnicze oraz choroba niedokrwienna serca. Badania epidemiologiczne jednoznacznie wskazują, że otyłość zwiększa chorobowość i śmiertelność.

Do oceny otyłości wykorzystywany jest wskaźnik masy ciała BMI który można obliczyć dzieląc masę ciała (kg) przez wzrost wyrażony w metrach podniesiony do kwadratu kg/m2.
O nadwadze mówimy jeśli wskaźnik przekroczy 25kg/m2 a o otyłości mówimy jeśli wskaźnik wynosi powyżej 30kg/m2.
W badaniach wykazano, że na każdy wzrost BMI rzędu 5 kg/m2 powyżej wartości BMI 25 kg/m2 umieralność na choroby naczyń rosła o 40%, na cukrzycę o 120%, na choroby nerek i wątroby o 60-80%, na choroby nowotworowe o 10%, a na choroby układu oddechowego o 20%. Przeliczając długość życia, wywnioskowano, że BMI 30-35 kg/m2 skraca długość życia o 2-4 lat, a BMI 40-45 kg/m2, czyli świadczące o otyłości olbrzymiej skraca je aż o 8-10 lat.

Otyłość a cukrzyca typu 2

Cukrzyca typu 2 jest przyczyną występowania przedwczesnych zgonów w szczególności z powodu chorób sercowo-naczyniowych. Nieleczona cukrzyca pociąga za sobą poważne konsekwencje zdrowotnie, takie jak: utrata wzroku, ryzyko amputacji kończyn oraz niewydolność nerek.

U osób zdrowych stężenie glukozy utrzymywane jest na prawidłowym poziomie dzięki prawidłowemu wydzielaniu insuliny przez komórki ß trzustki oraz za sprawą wrażliwości tkanek obwodowych (czyli mięśni, wątroby, tkanki tłuszczowej, serca) na jej działanie. W przypadku cukrzycy obserwuje się więc dwa podstawowe defekty. Pierwszy to upośledzenie wydzielania insuliny, a drugi to spadek wrażliwości na jej działanie we wspomnianych powyżej tkankach obwodowych. Zjawisko takie nosi nazwę insulinooporności.

Insulinooporność jest zjawiskiem, które poprzedza wystąpienie cukrzycy typu 2 nawet o kilka lat. Na dzień dzisiejszy jest dobrze udokumentowane, że rozwojowi oporności na insulinę sprzyja właśnie otyłość. Zjawisko insulinooporności jest indukowane m.in. przez wolne kwasy tłuszczowe (WKT) uwalniane z trzewnej tkanki tłuszczowej. Badania doświadczalne przeprowadzone na zwierzętach wskazują, że podwyższone stężenie WKT zmniejsza wychwyt glukozy w mięśniach.

Otyłość a zaburzenia gospodarki lipidowej

Zaburzenia gospodarki lipidowej dotyczyć mogą zarówno nieprawidłowego stężenia cholesterolu całkowitego, frakcji LDL, frakcji HDL, jak i stężenia triglicerydów. Zaburzenia te mogą występować samodzielnie, ale mogą także współwystępować, potęgując niekorzystny wpływ na organizm.
Zaburzenia gospodarki lipidowej charakterystyczne są dla osób otyłych, a właściwe ich leczenie zapobiega rozwojowi miażdżycy i jej powikłań.

Do zaburzeń lipidowych najczęściej obserwowanych w otyłości zalicza się: hipercholesterolemię (zwiększone stężenie TC i LDL) oraz aterogenną dyslipidemię, która charakteryzuje się zwiększonym stężeniem triglicerydów, zmniejszonym stężeniem cholesterolu HDL i obecnością w osoczu zwiększonej ilości cholesterolu frakcji LDL. Te właśnie cząsteczki uważa się za najbardziej miażdżycorodne (m.in. uszkadzają śródbłonek naczyń oraz wykazują dużą podatność na utlenianie).

Istnieją silne dane naukowe, które wskazują, że zmiana stylu życia przejawiająca się w zmianie nawyków żywieniowych może wywierać korzystny wpływ na leczenie zaburzeń lipidowych. I tak dla leczenia podwyższonego stężenia cholesterolu całkowitego i frakcji LDL istotne jest: zmniejszenie spożycia nasyconych kwasów tłuszczowych (głównie pochodzących z tłuszczów zwierzęcych) oraz tłuszczów trans oraz zwiększenie spożycia błonnika pokarmowego. W celu redukcji stężenia triglicerydów jako postępowanie niefarmakologiczne zaleca się redukcję nadmiernej masy ciała, zmniejszenie spożycia alkoholu oraz cukró. Stężenie cholesterolu frakcji HDL (tzw. ,,dobrego cholesterolu”) może wzrosnąć na skutek zmniejszenia spożycia tłuszczów trans i zwiększenia aktywności fizycznej.

Otyłość a nadciśnienie tętnicze

Otyłość to najważniejszy czynnik predysponujący do wystąpienia nadciśnienia tętniczego. Obserwuje się silny związek przyczynowo-skutkowy między nadciśnieniem tętniczym a otyłością. Aż 80% przypadków nadciśnienia tętniczego ma związek z nadmierną masą ciała. Szacuje się, że zwiększenie masy ciała o 10% wiąże się ze wzrostem średniego ciśnienia tętniczego ok 7 mm Hg. Dla wystąpienia nadciśnienia tętniczego znaczenie ma także, poza nadmierną masą ciała, dystrybucja tkanki tłuszczowej, a w szczególności otyłość trzewna. Sugeruje się kilka mechanizmów sprzyjających nadciśnieniu tętniczemu u osób otyłych. Wskazuje się m.in na: nasilone wchłanianie sodu w nerkach. Adipocyty (komórki tłuszczowe) wydzielają również substancje o działaniu prozapalnym i prozakrzepowym (prowadzące do zaburzeń w układzie krzepnięcia i fibrynolizy). Otyłość upośledza funkcję śródbłonka naczyniowego dużych i małych naczyń, co bezpośrednio wpływa na wystąpienie nadciśnienia tętniczego. Redukcja masy ciała o 5-10% w sposób znaczący przyczynia się do obniżenia ciśnienia tętniczego.
Otyłość a choroby układu sercowo-naczyniowego.

Badania jednoznacznie wskazują, że otyłość zwiększa ryzyko chorób sercowo-naczyniowych. W trwającym 26 lat badaniu zaobserwowano, że u otyłych mężczyzn w wieku poniżej 50. roku życia zachorowalność na chorobę niedokrwienną serca była 2 razy większa niż u mężczyzn z prawidłową masa ciała. Natomiast kobiety otyłe zapadały na tę chorobę 2,5 razy częściej niż osoby z prawidłową masa ciała. Wraz ze wzrostem BMI wzrasta ryzyko rozwoju chorób układu sercowo-naczyniowego. Szczególnie negatywną rolę przypisuje się otyłości brzusznej.

Jak już wspomniałem, tkanka tłuszczowa to nie tylko rezerwuar energetyczny, ale gruczoł wydzielania wewnętrznego, który produkuje i uwalnia do krwiobiegu substancje wpływające m.in. na budowę i funkcje układu sercowo-naczyniowego.

Do najlepiej poznanych adipokin (tak nazywają się aktywnie biologiczne substancje produkowane przez tkankę tłuszczową) zalicza się leptynę i adiponektynę. Leptyna jest hormonem syntetyzowanym przez adipocyty podskórnej tkanki tłuszczowej. Białko to wpływa hamująco na apetyt i zwiększa uczucie sytości. Prowadzi także do wzrostu wydatku energetycznego, wpływając na spadek masy ciała. U osób otyłych obserwuje się podwyższone stężenie leptyny i tzw. leptynoodporność. Badanie kliniczne wskazuje, że podwyższony poziom leptyny zwiększa ryzyko niedokrwienia mięśnia sercowego. Wysokim stężeniom leptyny towarzyszy także częstsze występowanie nadciśnienia tętniczego. Kolejna adipokina to adiponektyna. Ma ona działanie kardioprotekcyjne, przeciwmiażdżycowe i przeciwzapalne. Im wyższy BMI, tym niższe stężenie adiponektyny. Dlatego u osób otyłych niskie stężenie adiponektyny wiąże się z nasileniem objawów choroby niedokrwiennej i niewydolności serca.

Otyłość a zwyrodnienie stawów.

Choroba zwyrodnieniowa stawów jest najczęstszą chorobą układu ruchu. Rozwija się w wyniku zaburzenia jakości i ilości chrząstki stawowej, której zadaniem jest amortyzowanie ruchów stawu i umożliwienie przesuwania się powierzchni stawowych. Z czasem uszkodzeniu ulegają również inne struktury – kość pod chrząstką stawową, torebka stawowa, otaczające staw więzadła, ścięgna i mięśnie. Skutkiem tego są ból i sztywność stawu, a następnie zniekształcenie jego obrysów oraz ograniczenie ruchomości. Choroba zwyrodnieniowa prowadzi do pogorszenia jakości życia i niesprawności. Najczęściej atakuje kolana, biodra, kręgosłup, stawy palców rąk i stóp, ale może dotyczyć również innych stawów.

Jednym z czynników wywołujących chorobę zwyrodnieniową stawów jest otyłość. Im większa masa ciała, tym większe ryzyko rozwoju choroby zwyrodnieniowej (zwłaszcza kolan). Co zrozumiałe, istnieje także zależność między BMI a częstością występowania klinicznych objawów choroby zwyrodnieniowej stawów kolanowych. Zwiększeniu BMI o 1 kg/m2 powyżej wartości 27 kg/m2 towarzyszy wzrost ryzyka rozwoju choroby zwyrodnieniowej o 15%.

W przypadku osób otyłych zarówno stawy kolanowe, jak i biodrowe poddawane są nadmiernym obciążeniom.

Otyłość a niewydolność oddechowa

Niewydolnością oddechową określa się stan, w którym narząd oddychania nie jest w stanie zapewnić wymiany gazów oddechowych w płucach, a co za tym idzie – prawidłowego funkcjonowania organizmu.

Pierwszą barierą utrudniającą właściwą wymianę gazów oddechowych jest nadmierna ilość tkanki tłuszczowej. Szczególne znaczenie ma tu jej rozmieszczenie – tkanka tłuszczowa zlokalizowana podskórnie w przedniej i bocznej części klatki piersiowej zwiększa najbardziej opór klatki piersiowej w procesie oddychania. W związku z tym wprowadzenie do płuc odpowiedniej ilości powietrza u osób otyłych wymaga znacznie większej pracy niż u osób z prawidłową masą ciała.

Także tkanka tłuszczowa zlokalizowana w okolicy szyi, która uciska gardło, zwęża jego światło. Uznaje się, że zwężenie światła gardła jest jedną z przyczyn obturacyjnego bezdechu sennego (OBS).

Otyłość a kamica żółciowa.

Kamica żółciowa powstaje w wyniku zastoju żółci w drogach żółciowych. Przyczyną tego jest niewłaściwy skład żółci. Żółć składa się z 3 podstawowych składników: cholesterolu, kwasów żółciowych i lecytyny. Przy zachowanym prawidłowym stosunku tych składników cholesterol rozpuszcza się w żółci i żółć przez drogi żółciowe przedostaje się do dwunastnicy. Jeżeli skład żółci jest nieprawidłowy, dochodzi do połączenia kryształków cholesterolu z solami wapnia. W konsekwencji powstają złogi w pęcherzyku żółciowym lub w drogach żółciowych. Do wzmożonego wydzielania cholesterolu do żółci może prowadzić także jego nadmierny dowóz, tzn. dieta bogatotłuszczowa. Kamica występuje częściej u kobiet niż u mężczyzn, a częstość jej występowania wzrasta wraz z wiekiem.

Obserwacje kliniczne wskazują, że kamica żółciowa częściej występuje u osób otyłych z utrwaloną, trwająca wiele lat otyłością. Nie bez znaczenia jest także rozmieszczenie tkanki tłuszczowej – ryzyko wystąpienia kamicy wzrasta w otyłości brzusznej (trzewnej). Ponadto żółć osób otyłych jest bardziej przesycona cholesterolem niż u osób z prawidłową masą ciała. Przyczyną tego jest wzrost wątrobowej produkcji cholesterolu przy obniżonej syntezie kwasów żółciowych.

Z błędów dietetycznych sprzyjających powstawaniu kamicy szczególną uwagę zwraca się na:
– zbyt duże, w stosunku do rzeczywistych potrzeb, spożycie kalorii
– nadmierną ilość tłuszczu pochodzenia zwierzęcego
– nadmierne spożycie cukrów prostych
– niewystarczające spożycie błonnika pokarmowego.

Niedobór błonnika w diecie upośledza perystaltykę jelit i utrudnia efektywne obkurczanie się pęcherzyka żółciowego, prowadząc w ten sposób do zalegania w nim żółci. Dodatkowo u osób otyłych stwierdza się nadmierną syntezę cholesterolu wątrobowego, zwiększone wydalanie go do żółci i pęcherzyka żółciowego. W efekcie zwiększa się objętość pęcherzyka (mechaniczne rozciąganie jego ścian), ale nie zwiększa się siła skurczu pęcherzyka. Konsekwencją tego może być napad bólowy spowodowany napływającą do pęcherzyka żółcią.

Stłuszczeniowa choroba wątroby

Stłuszczeniowa choroba wątroby jest to nadmierne odkładanie się związków tłuszczowych (w szczególności triglicerydów, ale może dotyczyć także estrów cholesterolu) w obrębie komórek wątrobowych.

Do nadmiernego odkładania produktów tłuszczowych w wątrobie prowadzi zachwianie równowagi między napływem kwasów tłuszczowych i wątrobową syntezą lipidów a procesem ich rozkładu.

W wysoko rozwiniętych krajach europejskich problem ten bardzo silnie wiąże się z epidemią otyłości i cukrzycy. Do czynników mogących powodować stłuszczenie wątroby zalicza się nieprawidłowy sposób odżywiania (nadmierne spożywanie węglowodanów w diecie), insulinooporność, cukrzycę typu 2, podwyższone stężenie triglicerydów w surowicy oraz nadciśnienie tętnicze. W wielu przypadkach to alkohol prowadzi do stłuszczenia wątroby.

Związek między otyłością a stłuszczeniem wątroby jest dobrze poznany. Częstość stłuszczenia wzrasta wraz ze zwiększonym BMI, i aż 85% pacjentów ze skrajną otyłością (BMI >40 kg/m2) ma stłuszczenie wątroby.

Większość badaczy uważa, że otyłość androidalna (typu „jabłko”) odgrywa znaczącą rolę w patogenezie stłuszczenia.

Terapię rozpoczyna się od zastosowania diety oraz od zwiększenia aktywności fizycznej, która przyczynia się do spadku masy ciała oraz zmniejsza insulinooporność (oporność tkanek obwodowych na działanie insuliny).


 

lek. Marek Jakubiak – Absolwent Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego; specjalista chorób wewnętrznych, specjalista diabetolog. Odbywał staż specjalizacyjny w dziedzinie diabetologii w Oddziale Chorób Wewnętrznych- pododdział Diabetologii i Zaburzeń Metabolicznych Szpitala Bielańskiego w Warszawie. Uczestniczy w licznych zjazdach naukowych poświęconych diabetologii oraz w odbywających się corocznie zjazdach Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego.


Przychodnia Alfamed to kompleksowe podejście do zdrowia naszych pacjentów. W ofercie znajdziecie Państwo fachową opiekę wielu specjalistów między innymi: ginekologa, ortopedy, endokrynologa i wielu innych. Ponadto posiadamy pełen wachlarz badań laboratoryjnych, fizjoterapię, medycynę pracy a także usługi stomatologiczne. Zespół Alfamed to najlepsi specjaliści, którzy zadbają nie tylko o Państwa zdrowie ale i o miłą atmosferę. Więcej informacji na stronie www.alfamed-mlawa.pl

Udostępnij:
Media Expert Mława
Chcąc jak najlepiej zabezpieczyć i chronić Twoje dane osobowe zgodnie z przepisami RODO, potrzebna nam jest Twoja zgoda na ewentualne ich przetwarzanie. Informujemy jednocześnie, że publikacja komentarza w portalu "Codziennik Mławski" skutkuje wyrażeniem przez Ciebie takiej zgody. Nigdzie nie przekazujemy Twoich danych (IP) i chronimy je jak najlepiej potrafimy, wykorzystując do tego wszelkie możliwe formy. Zapraszamy do zapoznania się ze szczegółami oraz z Regulaminem Komentowania na portalu Codziennik Mławski [TUTAJ]